Khối lượng cổ phiếu gia đình ông Đặng Văn Thành sở hữu đã sụt giảm đáng kể sau giao dịch ngày 10/5.

Về quyết định hạ lãi suất của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), ông Vũ Viết Ngoạn cho biết: Tôi đánh giá cao quyết định hạ lãi suất huy động của NHNN. Theo đánh giá của chúng tôi thì lãi suất vẫn còn có thể hạ thêm. Lý do rất đơn giản vì lãi suất là giá của tiền tệ, phản ánh mối tương quan cung – cầu tiền tệ. Từ đầu năm đến nay tăng trưởng huy động cao hơn tăng trưởng tín dụng nhiều, cho thấy cung tiền tệ vượt xa nhu cầu.

Thêm vào đó, kế hoạch tăng trưởng tín dụng của ngân hàng trong năm nay là 12%, nhưng sau 4 tháng tín dụng tăng rất thấp. Còn nhiều dư địa để đẩy tín dụng ra. Như thế lãi suất sẽ có xu hướng điều chỉnh giảm. Thị trường sẽ tự điều tiết để có mức lãi suất hợp lý, thực tế một số ngân hàng đã giảm lãi suất huy động thấp hơn trần của NHNN.

Liệu việc hạ lãi suất có khiến người dân rút tiền khỏi ngân hàng, từ đó đẩy một số ngân hàng vào tình trạng căng thẳng thanh khoản không, thưa ông?

- Tôi không tin người dân không tiếp tục gửi tiền. Bằng chứng là lãi suất liên tục giảm trong thời gian qua, nhưng huy động vào vẫn tăng nhanh hơn cho vay ra. Qua số liệu chúng tôi theo dõi thì thanh khoản của hệ thống ngân hàng đã cải thiện và đang rất tốt.

Ngay như tôi có tiền gửi ngân hàng thì lãi suất có hạ tôi cũng không rút ra. Vấn đề lấy tiền ra để làm gì? Đầu tư vàng, ngoại tệ không có lợi. Bất động sản “đóng băng”, có khi còn thua lỗ. Rõ ràng gửi tiền ngân hàng tuy lãi suất có thấp hơn nhưng an toàn, có lợi hơn.

Vậy lãi suất sẽ hạ đến mức nào là hợp lý, thưa ông?

- Lãi suất hạ đến chừng nào  huy động được người gửi tiền và cho vay ra tương đương nhau thì đó là mức hợp lý. Các tổ chức tín dụng (TCTD) sẽ điều chỉnh theo tín hiệu của thị trường.

Chúng tôi đánh giá cao nỗ lực của các TCTD thời gian qua đã có chia sẻ lợi ích với DN. Theo số liệu chúng tôi tổng hợp, chênh lệch giữa lãi suất đầu vào và đầu ra của ngân hàng giảm liên tục từ 2011 đến nay.

Một số ngân hàng chênh lệch lãi suất đã xuống dưới 3%, đây là một cố gắng rất lớn. Tuy nhiên vẫn còn một số ngân hàng còn khó khăn nên chênh lệch này vẫn trên 3%. Xu thế giảm chênh lệch này diễn ra ở tất cả các ngân hàng từ NHTM Nhà nước đến các NHTMCP.

Ông đánh giá thế nào về khả năng giải quyết ứ đọng vốn sau khi VAMC ra đời?

- Với những cơ chế trong dự thảo đề án thành lập VAMC thì nợ xấu của các TCTD sẽ nhanh chóng chuyển sang cho VAMC, góp phần làm sạch bảng cân đối tài sản của ngân hàng, như thế DN có điều kiện tiếp cận vốn tốt hơn.

Hiện nay, việc cho vay đang ngừng trệ do ràng buộc về pháp lý giữa ngân hàng với DN là DN còn nợ xấu thì không được phép vay tiếp. Nợ xấu chuyển sang VAMC sẽ được hạch toán ngoại bảng, do đó DN sẽ đáp ứng tiêu chuẩn để được vay vốn. Tuy nhiên, phía ngân hàng sẽ phải tiếp tục theo dõi và có điều kiện nhất định mới có thể cho DN vay vốn tiếp được.

Cũng phải nói thêm rằng VAMC không phải cây đũa thần giải quyết mọi vấn đề mà chỉ là một biện pháp. Chúng ta cần đồng thời triển khai các giải pháp khác để hỗ trợ DN, thúc đẩy kinh tế. Như thế việc cho vay ra của các ngân hàng mới có ý nghĩa.

Năm 2012,  trích lập dự phòng rủi ro của hệ thống ngân hàng xấp xỉ 60 ngàn tỉ đồng. Còn theo dự thảo VAMC cho biết, sẽ xử lý khoảng 100 ngàn tỉ đồng nợ xấu. Ông có nhận xét gì về 2 con số này?

- Việc trích lập dự phòng hơn 60 ngàn tỉ đồng của các TCTD giúp cho quá trình xử lý nợ xấu diễn ra nhanh chóng hơn. Tuy nhiên, như NHNN đã thông báo thì ngoài tỉ lệ dư nợ được hạch toán vào nợ xấu, còn những khoản nợ xấu tiềm ẩn trong khoản dư nợ được cơ cấu lại theo Quyết định 780.

Ngoài ra còn phải thấy rằng trích lập dự phòng toàn hệ thống được con số như thế nhưng việc trích lập dự phòng tại các TCTD cũng khác nhau, tùy theo vào khả năng tài chính và đánh giá của TCTD. Có TCTD trích lập dự phòng đủ thì xử lý tốt, nhưng cũng có TCTD nợ xấu cao nhưng trích lập dự phòng thấp. Do đó không phải với tổng trích lập dự phòng toàn hệ thống như vậy thì xử lý được, mà sẽ có TCTD hoàn thành sớm, nhưng cũng có TCTD không giải quyết xong. Đây cũng là hàm ý cho khoảng thời gian 5 năm tròn đề án VAMC. Cùng với đó cũng phải đề phòng khả năng sau 5 năm vẫn có TCTD chưa thể trích lập đủ theo yêu cầu.

- Xin cảm ơn ông!

Theo Tờ trình Đại hội đồng cổ đông, hiện PVFC đang khẩn trương tiến hành các thủ tục để hợp nhất với Ngân hàng TMCP Phương Tây (Western Bank) trong thời gian gần nhất, do vậy, HĐQT PVFC trình cổ đông chấp thuận việc kéo dài thời gian thực hiện nhiệm kỳ 2008 – 2013 của HĐQT, Ban kiểm soát cho đến thời điểm hợp nhất. PVFC sẽ thực hiện cơ cấu, bầu, bổ nhiệm thành viên HĐQT, ban kiểm soát và thành viên HĐQT độc lập tại Đại hội đồng cổ đông ngân hàng hợp nhất.

Cũng tại đại hội, trên 75% số cổ đông PVFC có quyền biểu quyết đã thông qua bản đề án hợp nhất PVFC và Western Bank (WTB). Theo đó, ngân hàng hợp nhất sẽ có vốn điều lệ 9.000 tỷ đồng, ứng với 900 triệu cổ phần mệnh giá 10.000 đồng/cổ phần, quy mô tài sản là 100.000 tỷ đồng.

Thông tin từ PVFC cho biết, phương thức hợp nhất vốn giữa PVFC và WTB được tính căn cứ dựa trên vốn và tài sản của 2 bên và sẽ được chuyển giao cho ngân hàng hợp nhất vào ngày hợp nhất. Cổ đông cũ của 2 bên sẽ được hoán đổi trở thành cổ đông sở hữu cổ phần của ngân hàng hợp nhất và được hưởng mọi quyền, lợi ích và có đầy đủ các nghĩa vụ với tư cách là cổ đông của ngân hàng hợp nhất.

Theo dự thảo hợp đồng Hợp nhất dự kiến được ký kết giữa PVFC với WTB, trong thời gian từ ngày ký hợp đồng đến ngày hợp nhất, cả 2 bên cam kết thực hiện hoạt động kinh doanh bình thường, duy trì và giữ vững cơ cấu tổ chức hoạt động, các cơ hội kinh doanh, kế thừa các mối quan hệ kinh doanh và đảm bảo quyền lợi của khách hàng, nhà cung cấp, tư vấn, đại lý, phân phối và các tổ chức, cá nhân khác. Đồng thời hai bên cũng cam kết đảm bảo quyền lợi người lao động, giữ vững và đảm bảo hình ảnh, thương hiệu và uy tín, bảo đảm an toàn tuyệt đối về tài sản mà cả PVFC và WTB đang có trước khi ký kết hợp đồng.

Năm 2012, doanh thu của PVFC đạt 7.386 tỷ đồng, bằng 132% kế hoạch năm; trong đó doanh thu công ty mẹ đạt 7.200 tỷ đồng. Lợi nhuận toàn Tổng công ty trước trích lập dự phòng đạt 429 tỷ đồng, sau trích lập dự phòng đạt 54 tỷ đồng. Số dư cho vay tổ chức kinh tế và cá nhân tính hết năm 2012 đạt 43.310 tỷ đồng. Tổng tài sản của PVFC tính đến ngày 31/12/2012 là 87.736 tỷ đồng.

Năm 2013, kế hoạch doanh thu của PVFC dự kiến đạt 5.674 tỷ đồng, Trong đó, doanh thu công ty mẹ đạt 5.500 tỷ đồng; lợi nhuận sau thuế dự kiến đạt 72,5 tỷ đồng, tăng 35% so với thực hiện năm 2012.

GDP Việt Nam được cho là đã chạm đáy vào 2012 sau hơn một thập kỷ.

Không thực tế…

Trước đông đảo báo giới, Vinacomin một lần nữa khẳng định: Tập đoàn này đã thuê tư vấn tính toán và thẩm tra lại tổng mức đầu tư và hiệu quả kinh tế Dự án Tổ hợp bauxite nhôm Lâm Đồng và Dự án Nhà máy sản xuất alumin Nhân Cơ. Kết quả cho thấy cả 2 dự án này đều có hiệu quả kinh tế. Thời gian hoàn vốn của bauxite nhôm Lâm Đồng là 12 năm và Nhân Cơ là 13 năm, với số tiền nộp ngân sách bình quân mỗi dự án là 460 tỷ đồng/năm và 398 tỷ đồng/năm.

Nhà máy Alumin Nhân Cơ (Đăk Nông) đang trong quá trình xây dựng.

Tuy nhiên, tại cuộc họp báo này, ông Nguyễn Tiến Chỉnh- Trưởng ban Khoa học công nghệ và Chiến lược (Vinacomin) cho biết, hiệu quả dù đang thấp hơn so với mong đợi ở thời điểm này, những năm đầu chắc chắn dự án sẽ “lỗ” (3-5 năm đầu sẽ lỗ) do phải khấu hao, trả lãi vay, nhưng sau đó sẽ không lỗ nữa. Lý do là Vinacomin dự báo xu thế giá sản phẩm alumin tăng trên thế giới thì dự án sẽ có hiệu quả.

Trao đổi với phóng viên NTNN về việc lỗ, lãi của 2 dự án nói trên, chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh cho rằng, khai thác bauxite của VN như hiện nay là không hiệu quả. “Các tính toán của các chuyên gia trong lĩnh vực này đã rất đầy đủ rằng, giá thành khai thác bauxite của ta quá cao, chi phí vận chuyển quá lớn nên không thể có lãi”.

Theo ông Doanh, để đầu tư được đường sắt vận chuyển bauxite làm giảm giá thành sẽ phải mất 15 năm nữa, vậy với 2 dự án chỉ khấu hao theo kế hoạch 12-13 năm chắc chắn sẽ không đem lại hiệu quả”.

Ông Doanh cũng cho rằng, chi phí đầu tư cũng chưa được Vinacomin tính toán đầy đủ. Hiện thuế xuất khẩu sản phẩm của dự án là 0% mà cộng với phí thì tập đoàn này đã lỗ nặng, trong khi đó Vinacomin nói chưa đưa yếu tố lạm phát vào giá sẽ càng không đầy đủ để tính đến hiệu quả của dự án.

“Chưa nói đến việc công nghệ của 2 dự án là lạc hậu, tôi thấy các lập luận của tập đoàn này về hiệu quả kinh tế thôi đã chưa có sức thuyết phục, thiếu thực tế. Rồi lịch sử, thời gian sẽ chứng minh các lập luận ngày hôm nay của họ có thực tế không”- ông Doanh nói.

Không dám dừng bauxite

Hiện tại, một loạt các vấn đề chưa mang lại kết quả như mong muốn cho 2 dự án khai thác bauxite này là chi phí đầu tư sản xuất alumin tăng cao khiến giá thành cao hơn giá bán, công nghệ khai thác lạc hậu… Mỗi tấn alumin được bán trên thị trường quốc tế hiện là 326,5 USD/tấn, trong khi phí sản xuất của Vinacomin là 362 USD/tấn. Như vậy, càng sản xuất nhiều, càng bán được nhiều thì Vinacomin càng lỗ.

Ông Nguyễn Quang Thái – Phó Chủ tịch Hội Khoa học kinh tế Việt Nam – cho rằng, với giá bán như thế, mỗi năm Vinacomin lỗ hàng chục triệu USD. Nguyên nhân chính khiến chi phí sản xuất alumin tăng cao là việc vận chuyển bằng đường bộ như hiện nay đang khiến Vinacomin “còng lưng” trả phí vận chuyển nguyên nhiên liệu vào nhà máy và từ nhà máy ra các cảng nước sâu.

Khoảng cách trên dưới 200km đường vận chuyển bauxite như hiện nay mang lại rất nhiều rủi ro, hệ lụy và tốn kém. Theo TS Nguyễn Văn Ban – nguyên Trưởng ban Nhôm – Titan (TKV), nếu vận chuyển bằng đường bộ, mỗi năm Dự án Tân Rai tốn 24,6 triệu USD, Dự án Nhân Cơ khi đi vào hoạt động cũng tốn 38 triệu USD tiền vận chuyển. Việc vận chuyển chủ yếu bằng ôtô, trong khi giá xăng dầu liên tục thay đổi càng làm dự án rủi ro.

Tại cuộc họp này, Vinacomin cũng cho biết, tập đoàn đã tính toán, cân nhắc việc dừng Dự án Nhân Cơ khi vấn đề được đặt ra. Tuy nhiên, sau khi tính toán, cân nhắc các thành tố về kinh tế, xã hội và thị trường, rồi thuê tư vấn tính toán lại hiệu quả của dự án, tập đoàn nhận thấy có đầy đủ lý do để tiếp tục thực hiện dự án, tuy nhiên, thời gian để thu hồi vốn có thể kéo dài hơn trước đây (thời gian thu hồi vốn sẽ là 13 năm trong phương án tính toán trọn đời dự án là 30 năm, trong khi dự án có thể kéo dài đến 50 năm). Như vậy, dự án vẫn đạt được hiệu quả về kinh tế.

Chuyên gia kinh tế Nguyễn Quang A nói thẳng: “Nếu chúng ta tiếp tục làm bauxite là dại dột”. Theo ông Quang A, giá của các hàng hóa như sắt, thép, nhôm phụ thuộc vào sự phát triển kinh tế là đúng, nhưng nó “nhảy múa” liên tục, nên Vinacomin khó mà dựa vào đó để khẳng định tính hiệu quả của dự án một cách phiến diện.

Ông Quang A đặt câu hỏi: Tại sao tập đoàn này không công bố tất cả các chi phí xã hội buộc phải có khi nói đến hiệu quả dự án. Vinacomin có thể không phải bỏ tiền đầu tư làm đường giao thông, cảng biển… nhưng chi phí chuyên chở không thể bỏ qua việc tập đoàn này phải đóng góp một phần cho đầu tư đường sá… Cái lo ngại nữa là ai mua sản phẩm? Tập đoàn này công bố Nhật Bản và Trung Quốc mua chỉ là “ngụy trang” mà thôi, vì “đây mới chỉ là hợp đồng nguyên tắc, nếu chỉ bán trong nước như hiện nay thì rõ ràng sẽ không phải là hiệu quả”- ông Quang A nhấn mạnh.

DaiABank đang làm tâm điểm chú ý sau các thông tin sáp nhập với HDBank

Với kinh nghiệm hơn 20 năm làm việc trong lĩnh vực quản trị rủi ro tại các tổ chức tài chính uy tín và  tại Việt Nam trực tiếp phụ trách quản trị rủi ro của ngân hàng VIB, Ông Loic cho hay “Một đất nước muốn phát triển kinh tế ổn định và bền vững thì phải có hệ thống ngân hàng lành mạnh và minh bạch. Tại Việt Nam, hiện tại đang có 6 đến 7 ngân hàng cần phải tái cơ cấu do các ngân hàng này cho vay quá nhanh mà khả năng thu hồi nợ không đáp ứng được, trong khi đó các ngân hàng phải có trách nhiệm đối với xã hội, với tiền gửi của khách hàng. Vì vậy, các ngân hàng cần phải cân bằng giữa rủi ro và lợi nhuận, để đảm bảo an toàn cho hệ thống ngân hàng và quyền lợi của khách hàng.”

Khi được hỏi về kinh nghiệm quản trị ngân hàng và quản trị rủi ro của VIB, ông Loic cho biết “ Tại VIB, cơ cấu quản trị được xác định rõ ràng giữa Hội đồng Quản trị (HĐQT) và Ban điều hành, trong đó HĐQT xác định chiến lược và Ban điều hành là người thực thi chiến lược, nếu không “rõ ràng” điều này sẽ dấn đến mâu thuẫn về quyền lợi. Bên cạnh đó, những ủy ban độc lập như Ủy ban tín dụng độc lập, được Chủ tịch HĐQT trao quyền và có thành viên HĐQT tham gia, không chỉ giúp HĐQT nắm vững được tình hình thực tế về tình hình tín dụng mà còn đảm bảo tính minh bạch, chất lượng tín dụng tại VIB.”

“Trên thực tế, quản lý rủi ro tại Việt Nam thường phải đối mặt với vấn đề có quá ít hoặc quá nhiều dữ liệu nhưng không phù hợp cho quá trình phân tích đánh giá cơ hội hoặc dự phòng rủi ro. Để khắc phục vấn đề này, tại VIB, chúng tôi đã có những phòng ban chuyên trách, mô hình đồng nhất, nhất quán từ các đơn vị kinh doanh đến bộ phận hỗ trợ. Mô hình 3 tầng lớp bảo vệ ( Đợn vị kinh doanh – Đơn vị quản lý – Kiểm toán nội bộ) giúp VIB tăng cường vài trò quản lý và kiểm tra hoạt động của các đơn vị kinh doanh nói riêng và của toàn hệ thống nói chung, đồng thời phòng ngừa lỗ hổng do các hình thức rủi ro gây ra như:  chống rửa tiền, chống tài trợ khủng bố. Hiện tại, chúng tôi đang dần dần thay đổi văn hóa của quản trị rủi ro từ “kiểm soát” sang “hợp tác” mà không ảnh hưởng đến chất lượng rủi ro tín dụng”, ông Loic chia sẻ.

Kết thúc phần tham luận, ông Loic nhấn mạnh “Quản trị rủi ro không phải là để kìm hãm phát triển kinh doanh, mà để thúc đẩy tăng trưởng kinh doanh”.

30.000 tỷ đồng sẽ phần nào sẽ hỗ trợ kích cầu, giúp doanh nghiệp bất động sản giảm tồn kho.

Lãi vay tiêu dùng quá cao

Ngày 16/5, chúng tôi đến một số ngân hàng để tìm hiểu lãi suất cho vay. Tại Ngân hàng Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank), chúng tôi đề nghị vay 100 triệu đồng để mua sạp bán hàng ở chợ. Nhân viên VPBank cho biết sẽ chuyển mục đích sử dụng vốn sang cho vay tiêu dùng, lãi suất 14,4%/năm.

Ngân hàng Quốc tế (VIB) cho vay mua ô tô với lãi suất ưu đãi 7,7%/năm trong 3 tháng đầu tiên, sau đó sẽ áp dụng lãi suất thả nổi. “Cụ thể là lãi suất bao nhiêu?” – chúng tôi thắc mắc. Nhân viên ngân hàng này cho biết: “Nếu căn cứ vào thời điểm này thì từ tháng thứ 4 trở đi, ngân hàng có thể áp lãi suất 14%/năm. Trường hợp khách hàng trả hết nợ trước hạn trong năm đầu tiên thì không được ưu đãi lãi suất trong 3 tháng đầu. Khi đó, lãi suất vay vốn thực tế là 14%/năm”.

Đến Ngân hàng Sài Gòn Thương Tín, chúng tôi đề nghị vay 100 triệu đồng để du học thì được thông báo lãi suất 15%/năm, thời hạn vay ít nhất 1 năm. Ngân hàng Xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank) áp dụng lãi suất cho vay 15%/năm đối với CBCNV có tài khoản chi trả lương qua Eximbank…

Hiện nay, hầu hết các ngân hàng huy động vốn lãi suất 5-10%/năm, cộng với chi phí kinh doanh khoảng 3%, tính ra lãi suất đầu ra chỉ ở mức 8- 13%/năm. Nhiều ý kiến cho rằng các ngân hàng cho cá nhân vay với lãi suất 14- 15%/năm là quá cao.

Theo các ngân hàng, tùy từng khách hàng, mục đích vay vốn, độ rủi ro của khoản vay nhiều hay ít mà họ ấn định mức lãi suất cho vay cao hay thấp.

Tùy thuộc từng ngân hàng

Đối với doanh nghiệp (DN), nhiều Ngân hàng cho vay ngắn hạn lãi suất 8-9%/năm nhưng chỉ áp dụng cho khách hàng lớn hoặc đối tượng ưu tiên. Các DN khác thường phải vay vốn với lãi suất cao hơn.

Ông Đỗ Văn Tơ, Giám đốc Công ty Tân Phước Khanh, cho hay ngân hàng giảm lãi suất cho vay ngắn hạn xuống 9,7% – 10,5%/năm (giảm 0,5%).

Trong khi đó, ông Khưu Lạc, Giám đốc Công ty Lạc Hưng, vẫn đang vay ngân hàng lãi suất 13,3%/năm. Bà Hứa Thục Châu, Giám đốc Công ty Vạn Lợi, cũng vay ngân hàng với lãi suất 12%/năm…

Không ít DN đang kỳ vọng lãi suất cho vay cũ sẽ đồng loạt giảm vì đã có 4 ngân hàng lớn tuyên bố giảm còn 13%/năm. Tuy nhiên, một cán bộ Ngân hàng Nhà nước cho biết: Do tỉ trọng cho vay với lãi suất trên 15%/năm chiếm khoảng 14% tổng dư nợ cho vay nên Ngân hàng Nhà nước kêu gọi các ngân hàng thương mại giảm lãi suất cho vay cũ về tối đa 13%/năm. Thế nhưng, việc giảm hay không giảm lãi suất cho vay cũ sẽ tùy thuộc vào từng ngân hàng thương mại bởi Ngân hàng Nhà nước không có văn bản yêu cầu. Do đó, không phải ngân hàng nào cũng giảm lãi suất cho vay cũ và không phải khách hàng nào cũng được giảm lãi suất.

Theo lãnh đạo một ngân hàng lớn ở TPHCM, đối với các khoản nợ quá hạn, ngân hàng sẽ tiếp tục xem xét từng DN để gia hạn nợ. Đến thời hạn quy định, nếu khách hàng trả được nợ thì ngân hàng sẽ giảm lãi suất. Các khoản vay với lãi suất cao và chưa đến thời hạn trả nợ thì đương nhiên ngân hàng sẽ giảm lãi suất.

Phó tổng giám đốc một ngân hàng nhỏ cũng cho biết sẽ chọn lọc khách hàng giảm lãi suất cho vay cũ còn 13%/năm. Trong khi đó, lãnh đạo Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam cho hay chỉ giảm lãi suất cho vay cũ đối với khoản vay chưa đến hạn trả nợ.

Giới phân tích cho rằng nhiều khả năng các ngân hàng sẽ đồng loạt giảm lãi suất cho vay cũ trong thời gian tới. Nếu để lãi suất cao, DN không trả được nợ thì nợ quá hạn sẽ tăng lên, làm tăng thêm nợ xấu buộc Ngân hàng phải trích thêm dự phòng rủi ro, kéo lợi nhuận đi xuống.

Theo TS Ngô Trí Long, niềm tin nền kinh tế đang bị giảm sút, thể hiện nhà đầu tư không đưa vốn, người tiêu dùng cũng không sẵn sàn chi tiêu, nên tổng cầu và tổng cung năm 2013 khó cải thiện. Do vậy, nền kinh tế năm 2013 khó khôi phục nhanh, khó đạt tốc độ tăng trưởng cao.

Theo số liệu của Tổng cục thống kê, tốc độ tăng trưởng GDP trong quý 1/2013 ước tính tăng 4,89% so với cùng kỳ năm 2012, cao hơn mức tăng 4,64% của quý 1/2012. Nếu so sánh rộng ra, GDP quý 1/2013 có mức tăng thấp hơn rất nhiều so với tăng trưởng GDP cùng kỳ các năm 2011, 2010.

Điều đó cho thấy, dù có thể kỳ vọng sự cải thiện của GDP cả năm do xu hướng tốc độ tăng trưởng quý sau cao hơn quý trước, cũng một xu hướng khác chứng minh nếu xuất phát điểm của quý đầu thấp, tăng trưởng kinh tế cả năm cũng khó có sự đột biến.

Trong quý 1/2013, lần đầu tiên ghi nhận hiện tượng trên phạm vi cả nước nói chung, các DN đăng ký thành lập mới thấp hơn số DN dừng hoạt động và phá sản. Theo Bộ kế hoạch và đầu tư, cả nước có 15.707 DN đăng ký thành lập mới với số vốn trên 79 nghìn tỷ đồng. So với quý 1 năm ngoái, số DN đăng ký mới giảm 6,8% và số vốn đăng ký giảm 16,1%. Cả nước có 2.272 DN hoàn thành các thủ tục giải thể, 13.011 DN khó khăn phải dừng hoạt động. Trong đó, 3.567 DN đăng ký tạm ngừng hoạt động và 9.444 DN ngừng hoạt động, nhưng chưa hoàn thành thủ tục đóng mã số thuế.

Nguồn lực DN có hạn, sức mua thấp, điều kiện sản xuất của các DN bị thu hẹp đang là nút thắt của nền kinh tế. Các DN 2012 phá sản, các DN còn lại hoạt động chỉ 30 – 40% công suất vì lượng tồn kho nhiều, sức mua thấp. Lực lượng DN bị suy giảm nhiều từ năm 2008 lạm phát cao, lãi suất cao, giá đầu vào tăng trong khi sức mua thì giảm sút. Tình hình đó làm cho DN thêm nhiều khó khăn. Trong bối cảnh hiện nay, không ít DN bỏ cuộc, có những DN chống đỡ được bằng cách tái cấu trúc.

Trông chờ tái cấu trúc

Diễn biến thị trường 2013, PGS. TS Phạm Duy Minh cho rằng, thời gian tới khả năng biến động giá xăng dầu vẫn là vấn đề thường trực, nguy cơ thiếu điện là rất lớn do tình trạng hạn hán diễn ra sớm và gay gắt, những khó khăn kinh tế năm 2012 cơ bản vẫn còn nên chỉ mới 3 tháng đầu năm mà chỉ số CPI tăng 2,59% tương đương 4 tháng đầu năm của năm ngoái. Tuy tháng 3, CPI là âm nhưng tất cả những điều đó cho thấy, việc đưa mục tiêu kiềm chế lạm phát ở 1 con số, thậm chí là thấp hơn 2012 là không hề đơn giản.

Quan điểm của PGS.TS.Nguyễn Thường Lạng, Đại học Kinh tế quốc dân cho rằng, trong năm 2013, sự ổn định và tăng trưởng kinh tế Việt Nam phụ thuộc rất lớn vào khả năng phục hồi và tái cấu trúc DN mà rộng hơn là bảo đảm dòng di chuyển vốn, nhân lực, công nghệ cũng như sự vận hành ổn định toàn bộ thị trường để gia tăng giá trị mới.

Phục hồi và tái cấu trúc DN là giải pháp phù hợp nhất để đưa DN vượt qua tình trạng khó khăn, giảm thiểu phá sản, đóng cửa, thu hẹp sản xuất hàng loạt do tác động khủng hoảng tài chính và suy giảm kinh tế toàn cầu cũng như các giải pháp cấp bách về kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô.

Dự báo tăng trưởng kinh tế năm 2013, TS. Nguyễn Ngọc Tuyến, Viện Kinh tế tài chính nhận định, với các diễn biến của kinh tế những tháng đầu năm, có thể dự báo tăng trưởng kinh tế chỉ đạt mức tương đương năm 2012 hoặc thấp hơn.

Những khó khăn về tồn kho sản phẩm, nợ đọng tăng cao, khó khăn của thị trường bất động sản chưa thể giải quyết… sẽ là những cản trở lớn cho tăng trưởng và phát triển kinh tế năm 2013.

Tồn kho bất động sản là một trong những trở ngại lớn nhất hạn chế tăng trưởng và phát triển kinh tế trong năm 2013 và cả một số năm sau nữa. Tuy nhiên, giải quyết vấn đề tồn kho bất động sản sẽ không thể nhanh chóng và dễ dàng so với các sản phẩm tiêu dùng khác.

Xuất nhập khẩu không có biến động nhiều và tương đương mức của năm 2012. CPI có khả năng sẽ thấp hơn nhiều so với năm 2012. Thu ngân sách nhà nước, trong trường hợp khả quan nhất chỉ có thể đạt mức dự toán.

Với những phân tích và dự báo trên đây từ tình hình kinh tế quý 1/2013, các giải pháp về tài khoá và tiền tệ sẽ thực hiện nên theo xu hướng linh hoạt và từng bước nới lỏng là phù hợp với khả năng về CPI tăng thấp và tăng trưởng kinh tế có xu hướng chững lại.